Phân loại vị trí lắp đặt hệ thống nối đất theo mức nguy hiểm
Phân loại vị trí lắp đặt hệ thống nối đất theo mức nguy hiểm để đơn vị sử dụng lập kế hoạch kiểm tra, kiểm định định kỳ hệ thống phù hợp. Phân loại dựa theo tiêu chuẩn TCVN 9358:2012 - Lắp đặt hệ thống nối đất thiết bị cho các công trình công nghiệp.
Phân loại nơi lắp đặt hệ thống nối đất theo mức nguy hiểm để đơn vị sử dụng lập kế hoạch kiểm tra, kiểm định định kỳ hệ thống phù hợp.
Theo tiêu chuẩn TCVN:9358:2012 “Lắp đặt hệ thống nối đất thiết bị cho các công trình công nghiệp - Yêu cầu chung” thì hệ thống nối đất được phân loại theo các mức nguy hiểm về điện như sau.
Hệ thống nối đất, tiếp địa lắp đặt ở vùng nguy hiểm
Vùng nguy hiểm là nơi có một trong các yếu tố sau:
Môi trường ẩm hoặc có bụi dẫn điện (độ ẩm tương đối của không khí vượt quá 75 % trong thời gian dài hoặc có bụi dẫn điện bám vào dây dẫn và lọt vào trong thiết bị điện).
Nền nhà dẫn điện (bằng kim loại, đất, bê tông, cốt thép, gạch hoặc tương tự)
Nhiệt độ cao (nhiệt độ không khí vượt quá 35 0C trong thời gian dài hơn một ngày đêm)
Những nơi người có thể đồng thời tiếp xúc với một bên là các kết cấu kim loại của nhà xưởng, máy móc, thiết bị công nghệ hoặc tương tự đã nối đất và với một bên là các bộ phận kim loại để hở của thiết bị điện.
Hệ thống nối đất, tiếp địa lắp đặt ở vùng đặc biệt nguy hiểm
Khu vực đặc biệt nguy hiểm là nơi có một trong các yếu tố sau:
Môi trường rất ẩm (độ ẩm tương đối của không khí xấp xỉ 100 %, thể hiện ở trần, tường, sàn nhà và đồ vật trong nhà có đọng sương)
Môi trường có hoạt tính hóa học (thường xuyên hay trong thời gian dài có chứa hơi, khí, chất lỏng có thể tạo nên các chất ăn mòn, nấm mốc dẫn đến phá hủy cách điện và các bộ phận mang điện của thiết bị điện)
Đồng thời có hai hoặc nhiều hơn hai yếu tố của nơi nguy hiểm
Khu vực lắp đặt hệ thống nối đất ít nguy hiểm
Môi trường ít nguy hiểm đối với hệ thống nối đất, tiếp địa là nơi không có các đặc điểm như đã liệt kê ở trên.
Phân loại này được dùng vào việc gì?
Việc xếp khu vực vào nhóm nguy hiểm, đặc biệt nguy hiểm hay ít nguy hiểm theo TCVN 9358:2012 là bước đầu tiên khi thiết kế và quản lý hệ thống nối đất an toàn. Kết quả phân loại ảnh hưởng tới:
Mức độ bảo vệ chống điện giật cần áp dụng cho thiết bị điện đặt trong khu vực.
Yêu cầu về vật liệu, tiết diện dây nối đất, chống ăn mòn ở môi trường ẩm hoặc có hoạt tính hóa học.
Tần suất kiểm tra, đo điện trở nối đất mà đơn vị đưa vào kế hoạch an toàn điện.
Ví dụ khu vực thường gặp trong nhà máy
Văn phòng, phòng điều khiển khô ráo: Đặc điểm: Nền không dẫn điện, nhiệt độ và độ ẩm bình thường. Thường được xếp vào: Ít nguy hiểm.
Xưởng cơ khí nền bê tông: Đặc điểm: Nền dẫn điện, có kết cấu kim loại nối đất. Thường được xếp vào: Nguy hiểm.
Khu vực lò hơi, phòng máy nén khí: Đặc điểm: Nhiệt độ cao kéo dài, nền dẫn điện. Thường được xếp vào: Nguy hiểm.
Khu rửa, xi mạ, kho hóa chất: Đặc điểm: Độ ẩm rất cao hoặc có hơi hóa chất ăn mòn. Thường được xếp vào: Đặc biệt nguy hiểm.
Trạm bơm, bể ngầm, khu vực ngoài trời thường xuyên ướt: Đặc điểm: Môi trường rất ẩm, đồng thời có nhiều yếu tố nguy hiểm. Thường được xếp vào: Đặc biệt nguy hiểm.
Các ví dụ trên chỉ mang tính minh họa. Việc phân loại thực tế phải dựa vào điều kiện cụ thể tại hiện trường, đối chiếu với các tiêu chí nêu ở phần trên.
Kiểm tra định kỳ hệ thống nối đất
Hệ thống nối đất xuống cấp theo thời gian vì ăn mòn, mối nối bị lỏng hoặc đất khô làm tăng điện trở. Đơn vị sử dụng nên:
Đo điện trở nối đất định kỳ theo kế hoạch an toàn điện và yêu cầu phòng cháy chữa cháy của cơ sở. Khu vực nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm nên được ưu tiên đo trước mùa mưa bão.
Kiểm tra bằng mắt các mối hàn, kẹp nối, dây dẫn lộ thiên sau mỗi lần sửa chữa, cải tạo nhà xưởng.
Lưu kết quả đo theo từng vị trí để so sánh qua các năm, phát hiện sớm điểm có điện trở tăng bất thường.
SITC thực hiện kiểm định hệ thống nối đất, tiếp địa và kiểm định hệ thống chống sét, cấp biên bản kết quả đo cho từng vị trí.
Câu hỏi thường gặp
Nối đất an toàn và nối đất chống sét có dùng chung được không?
Hai hệ thống có mục đích khác nhau. Việc dùng chung hay tách riêng, và cách liên kết đẳng thế giữa chúng, phải theo thiết kế được duyệt của công trình. Xem thêm hệ thống chống sét lan truyền.