Kiểm định lò hơi (nồi hơi)

Nồi hơi đốt dầu: cấu tạo, nguyên lý, vận hành

Tổng quan nồi hơi đốt dầu: cấu tạo, nguyên lý làm việc, vận hành an toàn, sự cố thường gặp và yêu cầu kiểm định theo quy định. Do kiểm định viên SITC biên soạn.

Nồi hơi đốt dầu là loại nồi hơi (lò hơi) sử dụng dầu đốt (DO, FO) làm nhiên liệu để đun nước tạo thành hơi nước phục vụ sản xuất. Nhờ khả năng tự động hóa cao, áp suất hơi ổn định và không cần kho chứa nhiên liệu rắn, nồi hơi đốt dầu là lựa chọn phổ biến trong các nhà máy giặt là, thực phẩm, hóa chất và dệt nhuộm tại Việt Nam.

Bài viết này là tài liệu tổng quan do kiểm định viên SITC biên soạn, giúp đơn vị sử dụng nắm được cấu tạo, nguyên lý làm việc, yêu cầu vận hành an toàn và nghĩa vụ kiểm định của nồi hơi đốt dầu. Các nội dung chuyên sâu được trỏ link tới bài chi tiết tương ứng.

Nồi hơi đốt dầu là gì, dùng ở đâu

Nồi hơi đốt dầu là thiết bị dùng nhiệt từ quá trình đốt dầu để biến nước thành hơi nước có áp suất và nhiệt độ xác định. Trong văn bản pháp luật Việt Nam, thiết bị này có tên gọi chính thức là lò hơi; nồi hơi là cách gọi quen thuộc trong sản xuất. Hai tên gọi chỉ cùng một loại thiết bị và được dùng thay thế cho nhau trong bài viết này.

Ứng dụng thường gặp của nồi hơi đốt dầu:

Do làm việc ở áp suất và nhiệt độ cao, nồi hơi đốt dầu thuộc danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH.

Cấu tạo và nguyên lý làm việc của nồi hơi đốt dầu

Các bộ phận chính

Cửa nồi hơi và các bộ phận chịu áp

Cửa nồi hơi là cụm gọi chung các loại cửa gắn trên thân nồi, gồm cửa thăm (để kiểm tra, bảo trì bên trong), cửa quan sát ngọn lửa và cửa khói. Đây là những điểm xuyên qua kết cấu chịu áp lực, nên nắp cửa, gioăng và bulong siết phải đảm bảo kín, chịu được áp suất và nhiệt độ làm việc.

Khi kiểm định bên trong, kiểm định viên tháo nắp cửa thăm để quan sát bề mặt kim loại và các mối hàn quanh lỗ cửa, nơi thường xuất hiện nứt do tập trung ứng suất. Đơn vị sử dụng cần thay gioăng cửa sau mỗi lần mở và siết đều các bulong theo đường chéo, siết lại sau khi nồi hơi chạy nóng lần đầu.

Nguyên lý làm việc

Dầu từ bồn chính được bơm qua bồn trung gian và bộ hâm nóng (thường 60 đến 70 độ C) để giảm độ nhớt, sau đó được bơm cao áp đẩy qua béc đốt, phun tơi thành sương trong buồng đốt. Hệ thống đánh lửa châm cháy hỗn hợp, quạt gió cấp đủ không khí cho quá trình cháy. Nhiệt sinh ra truyền qua thành ống lửa, ống khói để đun nước bên trong vỏ nồi thành hơi.

Áp suất hơi được duy trì tự động: khi gần đạt áp suất định mức, nồi hơi chuyển sang chế độ đốt nhỏ; khi vượt định mức, nồi hơi ngừng đốt. Tế bào quang điện (mắt thần) giám sát ngọn lửa liên tục và ra lệnh khóa van nhiên liệu ngay khi lửa tắt để tránh tích tụ dầu chưa cháy trong buồng đốt.

Phân loại nồi hơi đốt dầu thường gặp

Quy trình vận hành nồi hơi đốt dầu an toàn

Các bước chính trong một ca vận hành:

  1. Chuẩn bị: kiểm tra hệ thống điện, nước, dầu, gas mồi; kiểm tra mực nước trong nồi, các thiết bị đo lường và các hệ thống an toàn.

  2. Vận hành bơm cấp nước, bơm dầu và bộ hâm dầu theo đúng trình tự.

  3. Khởi động nồi hơi ở chế độ đốt tự động, theo dõi chu trình thông lò và đánh lửa.

  4. Trong quá trình chạy, theo dõi liên tục bộ chỉ thị mực nước, áp kế, các tín hiệu báo sự cố.

  5. Ngừng nồi hơi đúng trình tự, vệ sinh thiết bị và ghi nhật ký vận hành, bàn giao ca tại chỗ.

Quy trình đầy đủ từng bước, viết cho nồi hơi ống lửa ống khói công suất 1.800 kg/h, xem tại bài Quy trình vận hành nồi hơi (lò hơi) đốt dầu. Lưu ý chỉ những người đã được đào tạo và có chứng chỉ vận hành nồi hơi mới được phép vận hành thiết bị.

Sự cố thường gặp của nồi hơi đốt dầu và cách xử lý

Các sự cố điển hình ghi nhận qua thực tế kiểm định và vận hành:

Phân tích chi tiết từng sự cố và trình tự xử lý có trong bài Quy trình xử lý sự cố nồi hơi đốt dầu. Các hư hỏng lặp lại theo thời gian và cách khắc phục lâu dài xem thêm tại Các nguyên nhân gây phá hủy nồi hơi.

Kiểm định nồi hơi đốt dầu: quy định và chu kỳ

Chi tiết dịch vụ xem tại trang Kiểm định lò hơi (nồi hơi). Không được phép vận hành nồi hơi vượt quá thông số ghi trong giấy chứng nhận kiểm định.

Huấn luyện cho người vận hành nồi hơi

Người vận hành nồi hơi bắt buộc phải được huấn luyện an toàn và cấp chứng chỉ trước khi đứng nồi. SITC tổ chức định kỳ khóa Huấn luyện an toàn vận hành lò hơi, nội dung gồm kiến thức chung về nồi hơi, quy trình vận hành, xử lý sự cố và thực hành trên thiết bị.

Câu hỏi thường gặp

Nồi hơi đốt dầu có ưu điểm gì so với nồi hơi đốt than

Nồi hơi đốt dầu tự động hóa cao, khởi động nhanh, ít bụi và không cần kho nhiên liệu lớn. Đổi lại, chi phí nhiên liệu trên một đơn vị hơi thường cao hơn than, và thiết bị nhạy cảm với chất lượng dầu.

Bao lâu phải kiểm định nồi hơi đốt dầu một lần

Chu kỳ kiểm định định kỳ thông thường là 02 năm một lần, thử áp suất không quá 06 năm một lần. Thời hạn cụ thể ghi trong giấy chứng nhận kiểm định của từng thiết bị.

Khi nào phải thay gioăng cửa nồi hơi

Thay gioăng cửa sau mỗi lần mở cửa thăm để bảo trì hoặc kiểm định bên trong, và ngay khi phát hiện rò rỉ quanh nắp cửa trong quá trình vận hành.

Ai được phép vận hành nồi hơi đốt dầu

Chỉ người đã qua đào tạo, có chứng chỉ vận hành nồi hơi do đơn vị được cấp phép huấn luyện cấp. Người vận hành phải tuân thủ quy trình của đơn vị sử dụng và không vận hành thiết bị quá thông số trong giấy chứng nhận kiểm định.

Các bài viết liên quan