Thang cuốn
Ngày nay, thang cuốn là thiết bị dùng để vận chuyển người phổ biến trong các công trình công cộng như trung tâm thương mại, siêu thị, sân bay, ga tàu điện ngầm hay các tòa nhà văn phòng.
Ngày nay, thang cuốn là thiết bị dùng để vận chuyển người phổ biến trong các công trình công cộng như trung tâm thương mại, siêu thị, sân bay, ga tàu điện ngầm hay các tòa nhà văn phòng.
Khái niệm thang cuốn
Thang cuốn là một hệ thống các bậc thang nối tiếp nhau được dẫn động bằng cơ khí có quỹ đạo chuyển động khép kín và liên tục để vận chuyển người giữa các cao độ khác nhau.
Thang cuốn được sử dụng phổ biến ở các công trình như:
Sân bay
Siêu thị
Lối lên xuống tàu điện ngầm
Khách sạn
Trong các tòa nhà đa năng
Khu triển lãm, vui chơi giải trí …
Ngoài ra, thang cuốn còn sử dụng hiệu quả cho các trường hợp sau:
Thêm giải pháp bố trí kiến trúc không gian tòa nhà
Sử dụng kết hợp như một rào chắn để kiểm tra an ninh trong một tòa nhà
Phân chia dòng người đến các tầng trong các tòa nhà có sử dụng thang máy có hai cabin nối tiếp.
Phân loại thang cuốn
Thang cuốn được phân loại dựa trên các đặc điểm sau:
Phân loại thang cuốn theo chiều rộng của bậc thang
Theo chiều rộng (z) của bậc thang, thang cuốn được chia làm ba loại sau:
Thang cuốn có chiều rộng 600 mm
Thang cuốn có chiều rộng 800 mm
Thang cuốn có chiều rộng 1000 mm
Phân loại theo vận tốc thang cuốn
Loại có vận tốc v = 0.5 m/s
Loại có v = 0.65 m/s
Loại có v = 0.75 m/s
Theo độ nghiêng so với phương ngang
Góc nghiêng so với phương ngang bằng 30 độ
Góc nghiêng 35 độ
Ngoài ra, còn có loại thang cuốn có độ nghiêng nhỏ hơn hoặc lớn hơn nhưng không phổ biến.
Phân loại theo quỹ đạo chuyển động của bậc thang cuốn
Bậc thang cuốn chuyển động theo đường thẳng
Chuyển động theo đường gấp khúc
Thang cuốn chuyển động theo đường cong
Phân loại thang cuốn theo chế độ khởi động máy
Thang cuốn có thể được khởi động theo hai cách sau:
Khởi động thang cuốn bằng tay (bằng ấn nút)
Thang cuốn được khởi động tự động (bằng tế bào quang điện)
Thang cuốn được phân loại dựa vào vị trí lắp đặt
Thang cuốn lắp trong tòa nhà
Thang lắp bên ngoài tòa nhà.
Giới hạn kỹ thuật của thang cuốn theo tiêu chuẩn hiện hành
Các thông số phân loại ở trên bị giới hạn bởi tiêu chuẩn TCVN 6397-1:2020 (xây dựng trên cơ sở EN 115-1:2017, thay thế TCVN 6397:2010) đối với thang lắp mới:
Góc nghiêng: thang cuốn không quá 30°. Chỉ khi độ cao nâng không quá 6 m và vận tốc không quá 0,50 m/s mới được tăng đến 35°. Băng tải chở người không nghiêng quá 12°.
Vận tốc danh nghĩa: không quá 0,75 m/s với thang nghiêng đến 30°, không quá 0,50 m/s với thang nghiêng trên 30°. Băng tải chở người không quá 0,75 m/s.
Chiều rộng danh nghĩa: từ 0,58 m đến 1,10 m.
Tay vịn: chạy cùng chiều bậc thang, nhanh hơn tối đa 2% và không được chậm hơn.
Quãng đường phanh: 0,20-1,00 m ở 0,50 m/s, 0,40-1,50 m ở 0,75 m/s.
Lựa chọn thang cuốn
Việc lựa chọn thang cuốn phụ thuộc vào đặc điểm của từng loại công trình cụ thể. Các tiêu chí cần phải xem xét khi chọn lựa thang cuốn phù hợp là:
Năng suất vận chuyển thang cuốn
Đặc điểm kiến trúc của công trình
Số lượng thang cuốn cần lắp đặt
Năng suất lý thuyết của thang cuốn
Năng suất lý thuyết của thang cuốn là số lượng người có thể vận chuyển được theo lý thuyết trong một giờ và được tính toán theo công thức sau:
Chọn thang cuốn
Tùy thuộc vào loại công trình để chúng ta chọn loại thang, độ nghiêng, chiều rộng và chiều cao bậc thang
Số thang cuốn cần trang bị phụ thuộc vào nhu cầu vận chuyển trong giờ cao điểm
Vì sao thang cuốn phải được kiểm định
Thang cuốn và băng tải chở người thuộc danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động (Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH). Thiết bị phải được kiểm định theo quy trình QTKĐ 25-2016/BLĐTBXH do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) ban hành, và chỉ tổ chức kiểm định được Bộ chỉ định mới được thực hiện. Thông tin dịch vụ xem tại trang kiểm định thang cuốn, băng tải chở người.
Khi nào phải kiểm định thang cuốn
Kiểm định lần đầu
Thực hiện sau khi lắp đặt xong, trước khi đưa thang vào sử dụng.
Kiểm định định kỳ
Thực hiện khi hết thời hạn của lần kiểm định trước. Theo QTKĐ 25-2016/BLĐTBXH, thời hạn là 04 năm, thang đã sử dụng trên 12 năm là 02 năm. Nếu nhà chế tạo quy định hoặc cơ sở yêu cầu thời hạn ngắn hơn thì áp dụng thời hạn ngắn hơn. QCVN 11:2012/BLĐTBXH còn nêu chu kỳ 03 năm cho thang làm việc trong môi trường ăn mòn hoặc tần suất cao. Thời hạn của từng thang là ngày ghi trên biên bản và tem kiểm định.
Kiểm định bất thường
Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo có ảnh hưởng tới an toàn.
Sau khi thay đổi vị trí lắp đặt.
Khi cơ sở hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
Kiểm định viên kiểm tra những gì trên thang cuốn
Sau khi xem hồ sơ và kiểm tra bên ngoài, kiểm định viên lần lượt kiểm tra:
Kích thước hình học: khe hở giữa bậc thang và tấm chắn thành bên, giữa hai bậc kế tiếp, độ sâu ăn khớp của răng lược, khe hở tay vịn, kích thước lối vào, lối ra.
Thiết bị an toàn: chống kẹt tại điểm vào tay vịn, tự dừng khi có vật lạ kẹt vào tấm lược, chống chùng hoặc đứt xích, chống đảo pha, mất pha, công tắc dừng khẩn cấp.
Điện: dòng điện động cơ, điện trở cách điện, điện trở nối đất bảo vệ (xem kiểm định hệ thống nối đất).
Thử không tải: chạy cả hai chiều, so vận tốc tay vịn với bậc thang, dừng đột ngột khi chạy xuống để đo quãng đường phanh.
Thử phanh có tải: mỗi bậc chất 60 kg (bậc rộng đến 0,6 m), 90 kg (trên 0,6 m đến 0,8 m) hoặc 120 kg (trên 0,8 m đến 1,1 m).
Khi đạt, thang được dán tem kiểm định và cơ sở nhận giấy chứng nhận trong 05 ngày làm việc kể từ ngày thông qua biên bản.
Trách nhiệm của đơn vị sử dụng giữa hai lần kiểm định
Chỉ sử dụng thang có tình trạng kỹ thuật tốt và còn hạn kiểm định.
Có biển chỉ dẫn an toàn và sổ theo dõi bảo trì, sửa chữa, thay thế bộ phận.
Người quản lý kỹ thuật, vận hành được huấn luyện an toàn lần đầu và định kỳ hằng năm.
Khi mất điện, treo biển tạm ngừng ở lối vào và lối ra. Khi sửa chữa, chạy thử, ngăn người không có trách nhiệm lại gần.
Chiếu sáng lối vào, lối ra không dưới 50 lux.
Câu hỏi thường gặp
Băng tải chở người có phải kiểm định không?
Có. Băng tải chở người được kiểm định theo cùng quy trình với thang cuốn.
Thang cuốn không đạt kiểm định thì sao?
Cơ sở chỉ nhận biên bản ghi rõ lý do không đạt, kiến nghị và thời hạn khắc phục, đồng thời tổ chức kiểm định thông báo cho cơ quan quản lý lao động địa phương. Thang cần được khắc phục và kiểm định lại trước khi sử dụng.
Hành khách cần lưu ý gì?
Làm theo biển hiệu tại lối vào: giữ chắc trẻ em, bế chó lên, nắm tay vịn, không mang xe đẩy lên thang. Nút dừng khẩn cấp màu đỏ, có chữ "DỪNG", đặt gần lối vào và lối ra.